Ông cha ta vốn hay kiệm lời và rất dung dị trong khuyên bảo con cháu
Đổi mới văn học không phải là thoát ly quay lưng lại dân tộc, ngông nghênh đứng ngoài đời sống đất nước, chửi bới bôi nhọ tiền nhân, giải thiêng giễu nhại các nhân vật lịch sử, các anh hùng đã được dân chúng tôn thờ, háo hức đề cao sự tục lệ nhơ nhớp, khích động bạo lực, cổ súy cho lối sống thấp hèn, ích kỷ.
Tuy nhiên, sòng phẳng mà nói, không phải thứ gì có cội nguồn từ phương Tây nhập cảng vào nước ta đều có hại, trái lại, qua quá trình giao thoa tiếp thu thì không ít giá trị văn hóa của họ đã góp phần làm cho dân tộc ta sáng sủa, văn minh hơn.
In không ít trên báo đã được những người bán báo dạo rao sa sả mỗi sớm. Nó rất cần được thấm thía vào cuộc sống bữa nay khi những ràng buộc, quy cách ứng xử trong gia đình càng ngày càng lỏng lẻo hơn và hình như nhiều bi kịch đang xảy ra trong không ít mái nhà, căn hộ.
Một xã hội mà ai cũng biết “quốc nạn” tham nhũng đang hoành hành như cơn bão ngầm khôn cùng nguy hiểm, không ít cuộc chạy đua, tranh giành chức vị, quyền lực đang xảy ra đó đây, con người thiếu niềm tin vào nhau, vàng thau thật giả lẫn lộn, muôn chuyện khó lường, khó đoán định làm sao.
Chẳng phải ngẫu nhiên mà dân tộc ta coi Hùng Vương là “Vua” của muôn đời. Và, đây là một nhân sinh quan đầy lòng vị tha mặc cả Đức Phật lẫn Đức Chúa Giê-su. Chân quê đâu phải là quê mùa mà là văn hóa truyền thống đấy bạn ạ. Dân tộc ta đã chọn lọc kết nạp phần nhiều những cái hợp, tiến bộ của “người ta” để làm phong phú thêm, đa dạng hơn nền văn hóa “nhà mình”.
Vì thế, Âu phục mới dần dà thay thế Việt phục, com lê cà vạt thay cho áo the khăn xếp, áo dài tân thời hay váy Tây thế chỗ áo tứ thân và chiếc quần nái đen với khăn mỏ quạ thì không mấy cô gái dùng nữa. Hát quan họ trên thuyền trong hội Lim (Bắc Ninh). Ai cũng biết rõ mười mươi thế giới đang hội nhập mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực: Kinh tế, chính trị, văn hóa, quân sự, ngoại giao.
Qua thời yếm lụa sồi, khăn mỏ quạ, quần nái đen. Ảnh: XB. Con người là tổng hòa các mối quan hệ tầng lớp, Mác đã nói đại ý thế; vậy thì trong một xã hội nhiều chuyện như hiện nay muốn thương người như thể thương thân cũng khó lắm thay.
Chị ngã em nâng là thành ngữ nói về tình cảm anh chị em. Một thông điệp rất rõ ràng hiện ra: Ta là người Việt Nam mang trong mình dòng máu Lạc Hồng. Quê tôi còn có câu này: Làm anh làm ả thì ngả mặt lên. Đây không phải là nỗi buồn chiến tranh mà là nỗi buồn của thời hòa bình khi rất nhiều giá trị tư tưởng, đạo đức, văn hóa truyền thống đã và đang bị xuống cấp, thoái hóa, băng hoại nghiêm trọng, rất nghiêm trọng.
Lỗi là ở ta chưa biết gạn đục khơi trong, chưa biết người biết ta một cách thấu tỏ và còn thiếu đắn đo suy lựa khi có rất nhiều thứ ùa đến ào vào. Những vụ cướp của, giết người, hãm hiếp trở thành tin hot, bài hot trên một số tờ báo viết, báo mạng. Mấy dẫn dụ thân thuộc tôi vừa kể ra chính là truyền thống đấy. Thời buổi hiện, rất dễ biến mình thành kẻ “nô lệ văn hóa” mà cứ ngỡ rằng đấy là sự đương đại, mới mẻ cao sang.
Uống nước nhớ nguồn là cách nói về lòng biết ơn, tri ân tổ sư, tiên sư. Và, còn có cả dềnh dang áo tứ thân, khăn mỏ quạ, quần nái đen nữa chứ.
Mỗi sơn hà, mỗi dân tộc chỉ là một căn nhà trong ngôi làng lớn đó. Khái niệm “công dân toàn cầu” không bao hàm việc đánh mất bản sắc dân tộc mình.
# Trần Văn Bính: no ấm mà thiếu văn hóa là mầm mống đại họa 5 ví dụ hệ trọng đến văn hóa truyền thống và hội nhập Nghe ca trù trên máy iPhone 5!.
Cứ giật thột nghĩ rằng, nếu không có những chuyện cướp, giết, hiếp ấy thì báo chí sẽ tẻ nhạt vô vị lắm sao?! Không khỏi thở dài khi nghe một vị lãnh đạo nói rằng: Nước mình, đi đến đâu tôi cũng gặp chuyện buồn.
Thì đến lúc phải rộn ràng với khăn nhung, quần lĩnh. Sự cởi mở trong thời trang không có tức thị hướng tới những kiểu áo quần te tua, kỳ quặc, là kiểu váy mỏng và ngắn, mặc mà như không mặc. Có lẽ, không phải chỉ Nguyễn Bính mà hàng vạn, hàng triệu người dân ta thời ấy đều muốn kêu lên: Van em em hãy giữ nguyên quê mùa để cho hương đồng gió nội chẳng bao giờ bay đi.
Trái lại, người ta không thể là “công dân toàn cầu” đích thực khi họ chưa phải là công dân thực thụ của sơn hà mình.
Xin quay trở lại với Chân quê. Đồng hành với họ là những người mẫu, siêu mẫu cực kỳ cao ráo thon thắt quyến rũ trong ánh đèn lung linh lộng lẫy của các sàn diễn. Hôm nay, nhiều tăm tiếng của các nhà thiết kế thời trang nổi danh trong và ngoài nước không mấy xa lạ với người Việt, nhất là các bạn trẻ. Thương người khác như thương mình, đó là gì nếu không phải là mục đích cao cả của những tôn giáo thực sự.
Bằng lòng hội nhập là điều không phải tranh biện, bởi đó là quy luật phát triển tầng lớp loài người; thế giới sẽ về đâu nếu các dân tộc không có niềm tin vào nhau và lấy đối đầu thay cho đối thoại, lấy xung đột thay cho hiệp tác, lấy thù địch thay cho hòa hợp.
Đó là gì nếu không phải là những giá trị tốt đẹp mà tiên nhân thánh sư ta đã xây đắp nên bằng mồ hôi và máu, bằng sức lực và trí óc của mình. Nó ảnh hưởng không nhỏ tới việc hình thành tư cách của lớp trẻ. Sơn hà này cũng thế, hòa nhập nhưng không hòa tan, phải biết giữ gìn và phát triển bản sắc dân tộc trong mọi tình cảnh cảnh huống như tiên sư cha tiên tổ mình.
Những câu chuyện, những mẩu tin về sự lừa lọc, giả dối, bạo lực. Canh tân không phải là khuấy nước trong thành đục, đổi trắng thay đen, tung thả hỏa mù, càng không phải vọng ngoại vô lối để biến mình trở thành kẻ nhai lại những cái người ta đã vứt bỏ.
Tổ tông thánh sư mình đã để lại những giá trị làm người, những di sản văn hóa truyền thống tốt đẹp dễ thường con cháu lại sớm lãng quên tự. Chiếc cúc bấm nghiễm nhiên trở nên quen thuộc và biến thành “biểu tượng” của sự canh tân thời trang trên đất Việt (?!) mở đường cho rất nhiều mốt ăn mặc, xu hướng thời trang ra đời và phát triển đến chóng mặt sau đó.
Thực ra, Nguyễn Bính đâu khổ vì chiếc khuy bấm trên áo cô thôn nữ mà chỉ xót xa trước sự xói mòn, phai bạc của bản sắc văn hóa dân tộc trước sức tiến công của văn hóa ngoại lai nối gót giày viễn chinh thực dân phương Tây nhập khẩu vào nước ta. Trong buổi đầu, sự thay đổi y phục mang tên tân thời đó chắc chắn cũng phải chịu rất nhiều tiếng bấc, tiếng chì của trần thế.
QĐND - nhà thơ Nguyễn Bính, bởi quá đắm đuối cái quê mùa của xứ sở hoa chanh mà vân vi đến mất ăn mất ngủ với chiếc cúc bấm trên áo cô thôn nữ bữa qua vừa đi tỉnh về. Hội nhập không có lỗi trong những sa sút, vơi nhạt hay băng hoại về giá trị đạo đức văn hóa ở tầng lớp ta hiện giờ.
Dĩ nhiên, phía sau khăn nhung, quần lĩnh với áo cài khuy bấm ấy, cô gái Việt vẫn phải biết giữ gìn hương đồng gió nội như giữ lấy hồn Việt đẹp đẽ của dân tộc mình. Công cha như núi Thái Sơn / Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra là câu ca dao cảm động nói về tấm lòng bố mẹ.
Quyến rũ quyến rũ không phải là khêu gợi thô thiển hay càng không phải là chạy theo nhục dục, khiêu dâm. Không dân tộc nào, nhà nước nào có thể tồn tại, sống một mình một cõi trong thời đại toàn cầu hóa này.
Cái ác, cái xấu đang tìm cách len lách vào từng gia đình, từng con người. Trong mỗi gia đình cũng thế, dù đương đại đến bao nhiêu thì sự hàm ân tiên sư, kính trên nhường dưới, thương yêu hòa thuận, chung thủy trọn vẫn là những chuẩn không gì thay thế được.
Hoa chanh nở giữa vườn chanh / Thầy u mình với chúng mình chân quê. Sự cống hiến, chân thực lắm khi không được ghi nhận đúng mực.
Bữa qua em đi tỉnh về / Đợi em ở cuối con đê đầu làng / Khăn nhung quần lĩnh rộn rã / Áo cài cúc bấm em làm khổ tôi. Phỏng, mấy ai nói về lòng chung thủy mà vừa súc tích lại thâm thúy nhưng rất giản dị như thế này: Chồng ta áo rách ta thương / Chồng người áo gấm xông hương mặc người.
Tuy nhiên, cái gì cũng có tính hai mặt của nó; ranh giới tốt - xấu, hay - dở thỉnh thoảng rất mỏng manh. Sự “thái quá” của thi sĩ đã để lại cho trần giới bài thơ Chân quê nức tiếng viết ra từ năm 1936 mà đến hiện đọc lại, ngâm lại vẫn cứ hay hết sức.
Tôi lại vu vơ nghĩ tới chiếc khuy bấm. Chớ nghĩ rằng tổ tông ta bảo thủ, xoành xoạch giữ lấy cái lý lẽ: Ta về ta tắm ao ta / Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn mà các bậc tiền bối đáng kính đã từng dặn dò con cháu: Đi một ngày đàng học một sàng khôn. Người ta ví von rằng, trong thời đại kỹ thuật số thì Trái Đất là ngôi làng lớn của nhân loại. NGUYỄN HỮU QUÝ Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo quần chúng. Đều hướng tới: Thương người như thể thương thân.
Chiếc khuy bấm không làm cho ai khổ cả.
No comments:
Post a Comment