Gọt nhẵn một bên ác vàng tôi. Đứa nào cũng tranh phần cắt tóc sau để có thời giờ xem truyện. Sau nhiều năm để tóc dài. Những người thợ xuất sắc ngày trước ở làng Kim Liên đã từng mở được cửa hiệu cắt tóc lớn trên phố. Muốn biết nhiều chuyện về Hà Nội không gì hơn là rụm với các bác phó cạo hạ. Chúng tôi chọn hàng lão Đản béo người Hoa bên vườn nhãn phố Hai Bà Trưng cạnh hãng ô tô Simca.
Thanh niên chọn kiểu đầu “đít vịt” có mái chải sóng lượn hất đuôi sau gáy. Lão Đản béo kể chuyện khá hấp dẫn bởi cái giọng lơ lớ chứ không bởi câu chuyện hay. Đuổi ra không tiếp. Nhưng cũng có những chuyện lão kể ngày ấy cho đến tận hiện thời vẫn chả hiểu gì.
Trên tường treo khá nhiều ảnh đen trắng của các nam minh tinh màn bạc cổ điển như Alain Delon. Nhưng gặp những ông Sáu. Đám thanh niên vào để nhuộm tóc vuốt keo và xén tỉa những mái đầu dị kỳ không có can dự nhiều đến nghề cắt tóc. Người ta vào hiệu cắt tóc để gội đầu. Mai bằng mai nhọn. Các bác ấy hiện nay còn nắm rõ cả tình hình ca sĩ nào đang lên đang xuống. Máy sấy tóc hình con ốc sên lớn mạ kền sáng quắc.
Gáy vuông gáy tròn tùy thích. Lão rề rà “Ngày xửa ngày xưa có một coong chim pủng hoàng.
Một mình tôi “quản lý đầu tóc” toàn tiểu đoàn. Vả kiểu đầu độc nhất tôi được cắt thời niên thiếu chỉ là cạo trọc cũng chẳng cần đến những phương tiện nhiêu khê của một cửa hiệu lớn.
Lớn lên vào bộ đội. Chống già bằng cách cắt trọc nhưng khoái nhất là vẫn được nghe chuyện tầm phơ của mấy bác phó cạo lề đường. Và bắt chúng tôi ngồi lên tấm ván đặt trên cái ghế quay hiện đại rất tròng trành khó chịu.
Tôi bị cô thợ trẻ chân dài nguýt dài. Bình xịt nước hoa bằng thủy tinh dày có quả bóng bóp. Ông Kỳ ở hiệu Hương Giang 15 Bà Triệu thì tốt nhất không nên nói năng gì.
Bắt ông ấy “…cúi thấp xuống!”. Những chuyện bậy bạ trước tiên trong đời tôi biết được là nghe lão kể như “Lạy cụ đề ạ” chẳng hạn. Khăn quàng phủ lên người khách trắng bong. Nhổ râu bằng răng và massage mặt nhiều hơn. Khách của họ phần nhiều là công chức cả người Tây lẫn người Việt.
Số còn lại do không có việc gì làm mới nghĩ ra cách “đè đầu thiên hạ”. Thợ cắt tóc mặc áo choàng trắng. Tông đơ bóp tay ộp oạp như ếch gặm bên mặt trời. Hà Nội bây giờ rất nhiều cửa hiệu cắt tóc máy lạnh. Đó là tờ “báo mạng” trước khi có internet. Lồi lõm và lợp ngói cho đến tận ngày ra quân. Lão ấy có một chiếc tay nải đựng truyện tranh Tàu đặt cạnh hòm đồ nghề. Thời những năm 90 Hà Nội bung ra rất nhiều cửa hiệu cắt tóc.
Cắt tóc xong ê hết cả mông. Trẻ em lứa chúng tôi ngày ấy không thích cắt tóc ở những cửa hiệu lớn. Lão tít cặp mắt híp “…Dồi ló pay ti tâu mất không piết… Xuống ti cho thằng khác lên”. Dao cạo liếc tay trên những đoạn da bò xát bột ôxit đồng mát lịm.
Cửa hàng cắt tóc bấy giờ là những địa chỉ khang trang sạch đẹp quy củ so với nhiều dịch vụ khác. Một lần độc nhất vào hiệu cắt tóc máy lạnh xin cắt đầu trọc.
Marlon Brando. Nhưng riêng cái đầu của mình thì bao giờ cũng vô cùng thảm hại. Những tay kéo lừng danh của làng hồ hết ra phố Cột Cờ (Điện Biên Phủ) mở hàng cắt tóc hè. Húi sang đến quạ bên kia lão tiếp “…Dồi ló lại pay về Tàu…”.
Ngôi nhà gạch 2 tầng tráng lệ có hàng chữ Phạm Ngọc Phúc được đắp nổi bằng xi măng trước nhà vẫn là cửa hiệu cắt tóc nổi danh nhiều năm sau hòa bình lập lại. Ló pay từ pên Tàu sang pên A Lam…”. Nhưng “cái chợ” cắt tóc này tồn tại chỉ được vài năm là giải thể. Clark Gable. Trung niên rẽ đầu ngôi lệch. Tôi giờ quay về với kiểu tóc thời niên thiếu. Cạo mặt xong tôi chưa vội xuống khỏi ghế.
Tuổi tác. Cửa hiệu lớn nhất là của ông Phạm Ngọc Phúc ở Hàng Bông đoạn cắt với Quán Sứ. Khách quen quanh đấy thường đến tay kéo đáng tin tức còn khách vãng lai thường bị ôm cái đầu “ngố” một đi không trở lại. Thợ cắt tóc cũng phải có chút vốn tiếng Tây bồi để giao lưu với khách. Tôi còn hơn ở chỗ đôi khi quát cả tiểu đoàn trưởng. ĐỖ PHẤN. Có thể là xấu nhất toàn quân bởi tay kéo của thằng bạn đồng ngũ quấy dưới sự hướng dẫn của tôi không bao giờ đúng ý.
Ngước mắt nhìn. Dù là tay kéo vàng hay thợ mới học nghề đều gọi là xã viên. Chỉ có chiếc ghế gỗ tay vịn cũ kỹ và chiếc gương treo trên tường hoen mốc. Thôi thì méo tròn.
Những ông thợ khó tính khó nết thường hay quát. Cắt “cao” hay “thấp” tùy theo yêu cầu. Người đứng tuổi không vào những chỗ ấy vì không những tay nghề của thợ rất ẩm ương mà giá cả buốt đến tận chân tóc. James Dean… Khách tùy theo nhiều lứa tuổi có thể chọn cho mình kiểu tóc hao hao. Con phố Quang Trung bên hông nhà thờ Saint-Mary tụ hợp mấy chục tay kéo nhưng cũng chỉ có vài người thợ vững nghề.
Cả tiểu đoàn chỉ có tiểu đoàn trưởng và tôi có thể “quát nạt” lính tráng. Ở Hà Nội có làng nghề cắt tóc nổi tiếng Kim Liên có từ thời Pháp thuộc.
Cái truyền thống hay chuyện của thợ cắt tóc thềm ngày ấy vẫn còn được lưu truyền ở Hà Nội cho đến tận hiện giờ. Tóc ngắn. Những tay kéo cự phách ấy còn có thể tham vấn cho khách những kiểu tóc hợp với khuôn mặt.
Những chiếc ghế quay thời Pháp còn lại được giữ giàng lau chùi sáng bóng. Đầu những năm 60 quơ các cửa hiệu cắt tóc đều vào hợp tác xã. Phần lớn những cửa hiệu cắt tóc thời trang vẫn phải trông vào các dịch vụ đi kèm. Xà phòng thơm cạo râu đựng trong đĩa cao su có chiếc chổi lông ngắn.
No comments:
Post a Comment