Nhập cuộc chơi TPP sẽ tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, sòng phẳng giữa các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp tư doanh? Những cam kết từ TPP hy vọng sẽ kích thích sự tìm hiểu của doanh nghiệp và công chức Việt Nam
Hiện giờ, khối tài sản nhà nước vào các doanh nghiệp quốc gia thực tế là rất lớn. Ngành lắp ráp xe máy tuồng như đã là một ví dụ thành công khi tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm cao.
Hiện 12 nước thành viên TPP (Úc, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Hoa Kỳ và Việt Nam) đang tiếp đàm đạo nhằm đạt sự hợp nhất rộng rãi vào tháng 10 và sẽ ký hiệp nghị vào cuối năm nay. Những sản phẩm dệt may Việt Nam vừa có thời cơ, nhưng cũng đứng trước nhiều thách thức nếu không chứng minh được lề luật, tiêu chuẩn, giấy chứng nhận về xuất xứ hàng hóa.
Ngành chăn nuôi, sản phẩm nông nghiệp của họ tiền tiến hơn, chất lượng tốt hơn, khi thuế quan giảm sản phẩm nội địa của nước ta sẽ bị thách thức. TPP hy vọng cũng sẽ dẫn đến tái phân bổ về đầu tư và cuốn đầu tư nước ngoài. Nếu bị khinh bỉ, ngược đãi, đánh đập, công nhân phải có quyền chống lại các hành vi đó để bảo vệ nhân phẩm của mình. Sau sáu năm gia nhập WTO, mặc dầu đã có những thay đổi về thiết chế đáng kể, nhưng chất lượng thiết chế vẫn là một rào cản cho phát triển: tính sáng tỏ kém, ưu ái đầu tư cho doanh nghiệp quốc gia một cách bất bình đẳng, đầu tư công kém hiệu quả, hiệu lực quản lý của chính quyền chưa cao.
Khác với thương lượng gia nhập WTO, quá trình đàm phán TPP mở ra cơ hội cho doanh nghiệp có ngôn ngữ. Nhà nước nào cũng có doanh nghiệp quốc gia, nhưng thường chỉ kinh doanh những lĩnh vực mà doanh nghiệp tư nhân không làm được, hoặc không có động cơ để đầu tư. 300 doanh nghiệp quốc gia được công bố mới chỉ bao gồm những doanh nghiệp 100% vốn của Chính phủ, các bộ.
Nếu bị kiện vì luật pháp quốc nội không bảo vệ quyền của giới thợ, sau khi được tài phán bởi một thể chế tựa như trọng tài giải quyết tranh chấp giữa các nhà đầu tư với các nhà nước nội khối TPP, các nhà nước khác sẽ giành quyền rút lại những ưu đãi quan thuế trước đó. 11. TS Phạm Duy Nghĩa Phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị đã đàm đạo với TS Phạm Duy Nghĩa – giảng sư chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, trưởng khoa luật đại học Kinh tế TP.
Còn nếu FDI chỉ để sử dụng nguồn cần lao rẻ thì… coi như là mở cửa dâng hiến thị trường, chúng ta góp lao động của các thế hệ công nhân trẻ tuổi và tài nguyên cũng như môi trường sống của quốc gia để làm giàu cho tư bản nước ngoài. Miếng cơm manh áo của cán bộ công đoàn có khi còn lệ thuộc vào giới chủ, nên rất khó khăn khi chống lại áp lực của giới chủ.
Vấn đề thứ hai là các tổ chức công đoàn của Việt Nam chưa đủ mạnh mẽ để bảo vệ ích công nhân. Việt Nam đang đứng trước áp lực cần công khai và kiểm soát chặt đẹp hơn khối lượng tài sản rất lớn đầu tư vào khu vực doanh nghiệp có liên tưởng đến ngân sách nhà nước, một khái niệm rộng hơn doanh nghiệp quốc gia. HCM, chủ biên cuốn TPP: cơ hội nào cho Việt Nam vừa ấn hành về những thách thức đang đặt ra trước thời cơ này.
2005. TPP như chúng tôi tìm hiểu không có nội dung đáng kể nào cam kết về nhân quyền hay tự do dân chủ, song có nhiều cam kết về tiêu chuẩn và việc bảo vệ lợi quyền giới thợ, thí dụ quyền thành lập hội đoàn.
Quản trị tập đoàn kinh tế quốc gia cũng chưa minh bạch. Nên chi, phải sáng tỏ giữa kinh dinh và những gì thuộc về chính sách, những nguồn lực, khối tài sản được dùng thế nào? Vấn đề thứ hai, phải minh định ai là ông chủ của doanh nghiệp nhà nước: ủy ban, Chính phủ, hay bộ? Nhưng bộ làm sao quản lý? thực tại phải ủy quyền cho một số cán bộ, công chức đại diện… Quyền sở hữu chồng chéo, được thực thi phân tán lại thiếu kiểm soát đã làm cho khối tài sản đầu tư vào doanh nghiệp nhà nước bị hao hụt trầm trọng.
Phần nhiều hiệu quả sử dụng vốn ở doanh nghiệp quốc gia rất thấp, lượng công việc tạo ra cũng rất thấp so với số lượng công việc tạo ra từ khối dân doanh. Hơn lúc nào hết, cần minh định rõ ai thực hiện các quyền sở hữu cụ thể nào trong doanh nghiệp quốc gia, kiểm toán, đánh giá đo lường với mục tiêu đề ra, kiểm soát gắt doanh nghiệp nhà nước nhiều hơn, tựa như các công ty đã niêm yết trên sàn chứng khoán phải có bổn phận sáng tỏ quản trị với các cổ đông.
Quyền sở hữu còn dang dở, bởi sự bảo hộ khách quan và hiệu quả của nhà nước đối với các sở hữu và khế ước nghe đâu thiếu vắng… Bỏ nhiều công sức nghiên cứu về các nút thắt trong thiết chế đã cản trở phát triển kinh tế, ông nhận mặt thế nào về những yếu kém trong quản trị nhà nước, quản trị doanh nghiệp quốc gia? Theo đánh giá của nhà băng Thế giới, tiếng nói của người dân và bổn phận giải trình của cơ quan nhà nước ở Việt Nam được cho là thấp, chất lượng chính sách và năng lực điều hành kém cải thiện, chừng độ thực thi pháp luật tuân chế độ pháp quyền chưa ổn định, thậm chí được đánh giá thấp trong khu vực, tính công khai sáng tỏ của chính sách kém được cải thiện… trái lại, nếu so sánh với người láng giềng khổng lồ phương Bắc, hơn một thập kỷ tham gia WTO, nền kinh tế Trung Hoa đổi thay đáng sửng sốt, mở ra một kỷ nguyên “thuê ngoài thể chế” để hiện đại hóa quốc gia.
2010. Trái lại, Việt Nam đã không sử dụng được WTO để cải thiện quản trị doanh nghiệp quốc gia cũng như quản trị quốc gia. Kéo theo luồng đầu tư từ Trung Quốc, Hàn Quốc, dịch chuyển đầu tư hy vọng Việt Nam có thêm giá trị gia tăng, sử dụng đầu tư nước ngoài như những cú hích. TPP chỉ góp thêm một cơ hội và sức ép để Việt Nam giải quyết những vấn đề nội tại.
Thực hiện: Kim Yến TPP (Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement) là một hiệp định – thỏa thuận thương nghiệp tự do với mục đích hội nhập các nền kinh tế thuộc khu vực châu Á – thăng bình Dương. Hiến pháp Việt Nam đều ghi quyền tự do lập hội. Tuy nhiên, những cuộc làm reo của công nhân Việt Nam vừa qua đều xuất phát từ những vấn đề rất cơ bản như bị quỵt tiền lương, lao động phải làm việc quá sức, bị giới chủ hành hung… Quyền của giới thợ bắt đầu từ quyền được bảo vệ nhân phẩm, danh dự của mình.
Nhưng trái lại, Việt Nam cũng mở cửa cho các nước nội khối TPP, những ngành từng được bảo hộ cao ở Việt Nam như lắp ráp ôtô chắc chắn sẽ gặp khó khăn.
Với Vinashin và nhiều tập đoàn kinh tế nhà nước khác ở Việt Nam, quốc gia vẫn tiếp hỗ trợ, ưu ái, nguồn vốn được rót vào như một đặc ân, trên thực tế đã giúp các tập đoàn này lánh né sức ép cạnh tranh trong nước và quốc tế. Dùng tài sản nhà nước để đầu tư kinh dinh mà không kiểm soát được là một rủi ro rất lớn cho nền kinh tế, cho toàn dân, cướp đi thời cơ và để lại gánh nợ cho các đời con cháu.
TPP không phải bài thuốc, mà chỉ tạo thêm áp lực. TPP buộc các doanh nghiệp phải quan hoài, hiểu những luật chơi khi thị trường mở mang đáng kể, nhất là thị trường Hoa Kỳ, khi thuế suất được cam kết giảm, sẽ tạo thời cơ cho những ngành như da giày, dệt may xuất khẩu, đồ gỗ, linh kiện lắp ráp. Ngoại giả còn rất nhiều doanh nghiệp khác có một phần vốn của nhà nước, rất nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư từ các đoàn thể, tổ chức tầng lớp có vốn từ ngân sách.
Vấn đề của Việt Nam phải tự người Việt Nam giải quyết, chẳng thể chờ mong sức ép từ bên ngoài. Vấn đề của Việt Nam phải tự người Việt Nam giải quyết, chẳng thể chờ mong sức ép từ bên ngoài. Rồi còn những thể lệ để kiểm soát đầu tư công, đòi hỏi công khai tất thảy ngân sách nhà nước, mua sắm của chính quyền; quyền tự do cần lao, bảo vệ giới thợ… Các thể chế đáp ứng chuẩn mực và thông lệ quốc tế, mang tính phổ cập toàn cầu chính là lợi điểm tạo áp lực cách tân thể chế từ bên ngoài giúp phá vỡ sức ỳ chống trả dai dẳng từ những nếp cũ.
Nếu cứ để doanh nghiệp quốc gia lánh né sức ép cạnh tranh, được ưu ái nhiều độc quyền kinh doanh, thời cơ tiệm cận đất đai và tín dụng từ nguồn lực của nhà nước, sẽ xuất hiện những nhóm thế lực kiểm soát tài nguyên kinh tế của quốc gia.
Trong trường hợp mất khả năng tính sổ, người ta thường thấy Chính phủ can thiệp bằng biện pháp hành chính để cứu sự vỡ vạc của các tập đoàn này, với uổng trải rộng ra cho quờ quạng nền kinh tế quốc dân và cho đời ngày mai.
Việt Nam tuyên bố tham dự TPP từ ngày 13. Thế để kịp thời ra mắt cuốn sách TPP: dịp nào cho Việt Nam, chúng tôi mong muốn thông điệp “gia nhập cuộc chơi TPP, hằng hà sa số doanh nghiệp tư nhân năng động mới là chìa khóa cho phát triển” sẽ lan tỏa tới toàn từng lớp. TPP chỉ góp thêm một nhịp và áp lực để Việt Nam giải quyết những vấn đề nội tại. Do lẫn một số chức năng, phải gánh trách nhiệm thực thi một phần chính sách quốc gia giao nên thỉnh thoảng doanh nghiệp nhà nước kinh doanh với hiệu quả không cao.
TPP được ký kết sẽ mở ra những nhịp nào cho Việt Nam? Nội dung TPP chưa được thương thuyết xong, các cam kết chưa được ban bố, song thông báo về nội dung thương thuyết nhặt nhạnh từ nhiều nguồn khác nhau tiết lộ những sức ép rất lớn đang đặt ra cho Việt Nam: xóa bỏ hầu hết thuế quan, mở cửa thị trường, thắt chặt những chuẩn mực bảo hộ sở hữu trí não, tiêu chuẩn cần lao, các tiêu chuẩn kỹ thuật, và cam kết xây dựng chính quyền sáng tỏ… hướng tới xóa bỏ rào cản, tạo điều kiện cho hàng hóa, dịch vụ và tư bản được lưu thông trong nội khối càng ngày càng dễ dàng, nhà đầu tư an tâm hơn trong một môi trường thể chế ổn định… Trong đó, yêu cầu bảo hộ sở hữu trí não được nâng cao, với những chế tài hà khắc hơn khi các thành viên vi phạm thương mại tự do.
Hy vọng với TPP, các thiết chế sẽ được cách tân để xúc tiến khu vực tư nhân phát triển. Để có một doanh nghiệp nhà nước mạnh, phải coi trọng áp lực cạnh tranh, quý trọng tính hiệu quả, quy trình quản lý sáng tỏ.
Nếu Chính phủ Việt Nam khuyến khích đầu tư nước ngoài có trọng điểm trong khi doanh nghiệp tư nhân, các ngành công nghệ phụ trợ phát triển, FDI sẽ có hiệu ứng lan tỏa. TPP có là cơ hội để mỗi người cần lao hiểu và giành lấy quyền chính đáng của mình? Khi đặt bút ký TPP, Việt Nam cần coi xét thực tế pháp luật có điểm nào lệch so với những cam kết từ TPP hay không? Nếu không trang nghiêm làm như vậy, tôi e rằng thực tại pháp lý nước ta có thể là duyên cớ dẫn tới những vụ khiếu kiện tiềm ẩn sau này.
Ông có hy vọng TPP sẽ là lực đẩy buộc Việt Nam giải quyết những điểm yếu của điều hành kinh tế vĩ mô? chẳng thể khẳng định dự TPP là chúng ta có ngay liều thuốc để giải quyết tận gốc các điểm yếu kém trong điều hành vĩ mô.
Con số này lớn hơn nhiều, có thể vượt qua hàng chục ngàn doanh nghiệp được đầu tư từ ngân sách quốc gia. Thỏa thuận ban sơ được các nước Brunei, Chile, New Zealand và Singapore ký vào tháng 6. Người Trung Hoa từ năm 2006 đã áp dụng các tiêu chí quản trị doanh nghiệp quốc gia đương đại của tổ chức hiệp tác và phát triển kinh tế (OECD), từ đó cách tân 170 tập đoàn quốc hữu của họ khá thành công, rất nhiều tập đoàn trở nên những “tay chơi toàn cầu”.
Con số 1. Đòn bẩy chiến lược WTO đã thúc ép cải cách thể chế hiệu quả. Đừng vội mơ dễ dãi hưởng thuế suất 0% như một bữa tiệc mà không phải trả tiền, qua một đêm thuế suất có thể vọt trở lại 30% như cũ bởi vô kể các biện pháp bảo hộ mậu dịch tiềm tàng được che đậy khéo léo# dưới các tiêu chuẩn kỹ thuật, cần lao hay môi trường.
Quan sát các doanh nghiệp quốc gia trong thời gian qua, hồ hết đều gặp trục trặc, chẳng thể linh hoạt, năng động, sáng tạo như doanh nghiệp tư nhân.
No comments:
Post a Comment