Việt Nam đang đứng trước áp lực cần công khai và kiểm soát chặt chịa hơn khối lượng tài sản rất lớn đầu tư vào khu vực doanh nghiệp có can hệ đến ngân sách quốc gia, một khái niệm rộng hơn doanh nghiệp nhà nước
Nếu Chính phủ Việt Nam khuyến khích đầu tư nước ngoài có trọng điểm trong khi doanh nghiệp tư nhân, các ngành công nghệ phụ trợ phát triển, FDI sẽ có hiệu ứng lan tỏa. Hiện 12 nước thành viên TPP (Úc, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Hoa Kỳ và Việt Nam) đang tiếp chuyện đàm luận nhằm đạt sự hợp nhất rộng rãi vào tháng 10 và sẽ ký hiệp nghị vào cuối năm nay.
Quan sát các doanh nghiệp quốc gia trong thời gian qua, hồ hết đều gặp trục trặc, không thể linh hoạt, năng động, sáng tạo như doanh nghiệp tư nhân. Nếu bị kiện vì luật pháp quốc nội không bảo vệ quyền của giới thợ, sau khi được tài phán bởi một thể chế tựa như trọng tài giải quyết tranh chấp giữa các nhà đầu tư với các nhà nước nội khối TPP, các nhà nước khác sẽ giành quyền rút lại những ưu đãi thuế quan trước đó.
Còn nếu FDI chỉ để sử dụng nguồn cần lao rẻ thì… coi như là mở cửa hiến thị trường, chúng ta góp lao động của các đời công nhân trẻ tuổi và tài nguyên cũng như môi trường sống của quốc gia để làm giàu cho tư bản nước ngoài.
TS Phạm Duy Nghĩa Phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị đã thảo luận với TS Phạm Duy Nghĩa – giảng sư chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, trưởng khoa luật đại học Kinh tế TP. Ngoài ra còn rất nhiều doanh nghiệp khác có một phần vốn của quốc gia, rất nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư từ các đoàn thể, tổ chức xã hội có vốn từ ngân sách. Hiến pháp Việt Nam đều ghi quyền tự do lập hội.
Do vậy, phải sáng tỏ giữa kinh dinh và những gì thuộc về chính sách, những nguồn lực, khối tài sản được sử dụng thế nào? Vấn đề thứ hai, phải minh định ai là ông chủ của doanh nghiệp quốc gia: ủy ban, Chính phủ, hay bộ? Nhưng bộ làm sao quản lý? thực tế phải ủy quyền cho một số cán bộ, công chức đại diện… Quyền sở hữu chồng chéo, được thực thi phân tán lại thiếu kiểm soát đã làm cho khối tài sản đầu tư vào doanh nghiệp nhà nước bị hao trầm trọng.
Đừng vội mơ dễ dãi hưởng thuế suất 0% như một bữa tiệc mà không phải trả tiền, qua một đêm thuế suất có thể vọt trở lại 30% như cũ bởi ối các biện pháp bảo hộ mậu dịch tiềm ẩn được che chắn khéo léo dưới các tiêu chuẩn kỹ thuật, cần lao hay môi trường.
Với Vinashin và nhiều tập đoàn kinh tế quốc gia khác ở Việt Nam, nhà nước vẫn tiếp chuyện hỗ trợ, ưu ái, nguồn vốn được rót vào như một đặc ân, trên thực tế đã giúp các tập đoàn này né tránh sức ép cạnh tranh trong nước và quốc tế.
Kéo theo luồng đầu tư từ Trung Quốc, Hàn Quốc, dịch chuyển đầu tư hy vọng Việt Nam có thêm giá trị gia tăng, sử dụng đầu tư nước ngoài như những cú hích. 2005. Sau sáu năm gia nhập WTO, dù rằng đã có những thay đổi về thiết chế đáng kể, nhưng chất lượng thể chế vẫn là một rào cản cho phát triển: tính sáng tỏ kém, ưu ái đầu tư cho doanh nghiệp quốc gia một cách bất bình đẳng, đầu tư công kém hiệu quả, hiệu lực quản lý của chính quyền chưa cao.
TPP như chúng tôi tìm hiểu không có nội dung đáng kể nào cam kết về nhân quyền hay tự do dân chủ, song có nhiều cam kết về tiêu chuẩn và việc bảo vệ quyền lợi giới thợ, thí dụ quyền thành lập hội đoàn.
Khác với thương thuyết gia nhập WTO, quá trình thương thuyết TPP mở ra thời cơ cho doanh nghiệp có ngôn ngữ. Nhưng trái lại, Việt Nam cũng mở cửa cho các nước nội khối TPP, những ngành từng được bảo hộ cao ở Việt Nam như lắp ráp ôtô chắc chắn sẽ gặp khó khăn. Trái lại, Việt Nam đã không dùng được WTO để cải thiện quản trị doanh nghiệp nhà nước cũng như quản trị nhà nước.
TPP hy vọng cũng sẽ dẫn đến tái phân bổ về đầu tư và cuốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, những cuộc bãi thực của công nhân Việt Nam vừa qua đều xuất hành từ những vấn đề rất cơ bản như bị quỵt lương lậu, lao động phải làm việc quá sức, bị giới chủ hành hung… Quyền của giới thợ bắt đầu từ quyền được bảo vệ phẩm giá, danh dự của mình.
HCM, chủ biên cuốn TPP: thời cơ nào cho Việt Nam vừa ấn hành về những thách thức đang đặt ra trước thời cơ này. 300 doanh nghiệp quốc gia được ban bố mới chỉ bao gồm những doanh nghiệp 100% vốn của Chính phủ, các bộ. Quốc gia nào cũng có doanh nghiệp nhà nước, nhưng thường chỉ kinh dinh những lĩnh vực mà doanh nghiệp tư nhân không làm được, hoặc không có động cơ để đầu tư.
Thỏa thuận ban đầu được các nước Brunei, Chile, New Zealand và Singapore ký vào tháng 6. TPP buộc các doanh nghiệp phải quan tâm, hiểu những luật chơi khi thị trường mở rộng đáng kể, nhất là thị trường Hoa Kỳ, khi thuế suất được cam kết giảm, sẽ tạo cơ hội cho những ngành như da giày, dệt may xuất khẩu, đồ gỗ, linh kiện lắp ráp. Để có một doanh nghiệp quốc gia mạnh, phải quý trọng áp lực cạnh tranh, trọng tính hiệu quả, quy trình quản lý sáng tỏ.
TPP chỉ góp thêm một cơ hội và áp lực để Việt Nam giải quyết những vấn đề nội tại.
Ngành chăn nuôi, sản phẩm nông nghiệp của họ tiên tiến hơn, chất lượng tốt hơn, khi thuế quan giảm sản phẩm nội địa của nước ta sẽ bị thách thức. Hiện giờ, khối tài sản nhà nước vào các doanh nghiệp quốc gia thực tại là rất lớn. Gia nhập cuộc chơi TPP sẽ tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, sòng phẳng giữa các doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp dân doanh? Những cam kết từ TPP hy vọng sẽ kích thích sự tìm hiểu của doanh nghiệp và công chức Việt Nam.
Trong trường hợp mất khả năng thanh toán, người ta thường thấy Chính phủ can thiệp bằng biện pháp hành chính để cứu sự vỡ vạc của các tập đoàn này, với hoài trải rộng ra cho tất tật nền kinh tế quốc dân và cho thế hệ tương lai.
Việt Nam tuyên bố dự TPP từ ngày 13. Người Trung Hoa từ năm 2006 đã ứng dụng các tiêu chí quản trị doanh nghiệp quốc gia đương đại của tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD), từ đó canh tân 170 tập đoàn quốc hữu của họ khá thành công, rất nhiều tập đoàn trở thành những “tay chơi toàn cầu”.
Rồi còn những thể lệ để kiểm soát đầu tư công, đòi hỏi công khai tuốt tuột ngân sách nhà nước, mua sắm của chính quyền; quyền tự do cần lao, bảo vệ giới thợ… Các thể chế đáp ứng chuẩn và thông lệ quốc tế, mang tính phổ cập toàn cầu chính là lợi điểm tạo áp lực canh tân thiết chế từ bên ngoài giúp phá vỡ sức ỳ chống trả dằng dai từ những thói quen cũ.
11. TPP có là cơ hội để mỗi người cần lao hiểu và giành lấy quyền chính đáng của mình? Khi đặt bút ký TPP, Việt Nam cần xem xét thực tiễn luật pháp có điểm nào lệch so với những cam kết từ TPP hay không? Nếu không nghiêm chỉnh làm như vậy, tôi e rằng thực tại pháp lý nước ta có thể là căn do dẫn tới những vụ khiếu kiện tiềm tàng sau này.
Ngành lắp ráp xe máy nghe đâu đã là một ví dụ thành công khi tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm cao. Hơn lúc nào hết, cần minh định rõ ai thực hiện các quyền sở hữu cụ thể nào trong doanh nghiệp quốc gia, kiểm toán, đánh giá đo lường với đích đề ra, kiểm soát ghét doanh nghiệp nhà nước nhiều hơn, tựa như các công ty đã niêm yết trên sàn chứng khoán phải có bổn phận minh bạch quản trị với các cổ đông.
Đa số hiệu quả dùng vốn ở doanh nghiệp nhà nước rất thấp, lượng công việc tạo ra cũng rất thấp so với số lượng công việc tạo ra từ khối tư doanh.
Vấn đề của Việt Nam phải tự người Việt Nam giải quyết, không thể trông mong áp lực từ bên ngoài. Do lẫn một số chức năng, phải gánh bổn phận thực thi một phần chính sách quốc gia giao nên đôi khi doanh nghiệp nhà nước kinh doanh với hiệu quả không cao.
Con số này lớn hơn nhiều, có thể vượt qua hàng chục ngàn doanh nghiệp được đầu tư từ ngân sách nhà nước. Những sản phẩm dệt may Việt Nam vừa có dịp, nhưng cũng đứng trước nhiều thách thức nếu không chứng minh được quy tắc, tiêu chuẩn, giấy chứng nhận về xuất xứ hàng hóa.
Rứa để kịp thời ra mắt cuốn sách TPP: cơ hội nào cho Việt Nam, chúng tôi mong muốn thông điệp “nhập cuộc chơi TPP, hằng hà sa số doanh nghiệp tư nhân năng động mới là chìa khóa cho phát triển” sẽ lan tỏa tới toàn xã hội. Quyền sở hữu còn dang dở, bởi sự bảo hộ khách quan và hiệu quả của quốc gia đối với các sở hữu và khế ước nghe đâu thiếu vắng… Bỏ nhiều công sức nghiên cứu về các nút thắt trong thể chế đã ngăn trở phát triển kinh tế, ông nhận diện thế nào về những yếu kém trong quản trị nhà nước, quản trị doanh nghiệp nhà nước? Theo đánh giá của ngân hàng Thế giới, tiếng nói của người dân và bổn phận giải trình của cơ quan quốc gia ở Việt Nam được cho là thấp, chất lượng chính sách và năng lực điều hành kém cải thiện, mức độ thực thi luật pháp tuân thủ chế độ pháp quyền chưa ổn định, thậm chí được đánh giá thấp trong khu vực, tính công khai minh bạch của chính sách kém được cải thiện… Ngược lại, nếu so sánh với người hàng xóm khổng lồ phương Bắc, hơn một thập kỷ tham dự WTO, nền kinh tế Trung Hoa thay đổi đáng ngạc nhiên, mở ra một kỷ nguyên “thuê ngoài thiết chế” để hiện đại hóa quốc gia.
Nếu cứ để doanh nghiệp quốc gia lánh né áp lực cạnh tranh, được ưu ái nhiều độc quyền kinh dinh, thời cơ tiệm cận đất đai và tín dụng từ nguồn lực của nhà nước, sẽ xuất hiện những nhóm thần thế kiểm soát tài nguyên kinh tế của nhà nước. Vấn đề của Việt Nam phải tự người Việt Nam giải quyết, không thể mong chờ áp lực từ bên ngoài.
Đòn bẩy chiến lược WTO đã dồn ép canh tân thể chế hiệu quả. Vấn đề thứ hai là các tổ chức công đoàn của Việt Nam chưa đủ mạnh mẽ để bảo vệ ích lợi công nhân.
Thực hiện: Kim Yến TPP (Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement) là một hiệp nghị – thỏa thuận thương nghiệp tự do với mục đích hội nhập các nền kinh tế thuộc khu vực châu Á – thái hoà Dương.
Ông có hy vọng TPP sẽ là lực đẩy buộc Việt Nam giải quyết những điểm yếu của điều hành kinh tế vĩ mô? không thể khẳng định tham dự TPP là chúng ta có ngay liều thuốc để giải quyết tận gốc các điểm yếu kém trong điều hành vĩ mô. TPP được ký kết sẽ mở ra những nhịp nào cho Việt Nam? Nội dung TPP chưa được thương lượng xong, các cam kết chưa được ban bố, song thông tin về nội dung đàm phán thu lượm từ nhiều nguồn khác nhau tiết lộ những sức ép rất lớn đang đặt ra cho Việt Nam: xóa bỏ hồ hết thuế quan, mở cửa thị trường, thắt chặt những chuẩn mực bảo hộ sở hữu trí não, tiêu chuẩn lao động, các tiêu chuẩn kỹ thuật, và cam kết xây dựng chính quyền sáng tỏ… hướng tới xóa bỏ rào cản, tạo điều kiện cho hàng hóa, dịch vụ và tư bản được lưu thông trong nội khối ngày càng dễ dàng, nhà đầu tư an tâm hơn trong một môi trường thiết chế ổn định… Trong đó, đề nghị bảo hộ sở hữu trí óc được nâng cao, với những chế tài hà khắc hơn khi các thành viên vi phạm thương mại tự do.
TPP chỉ góp thêm một cơ hội và áp lực để Việt Nam giải quyết những vấn đề nội tại. Con số 1. TPP không phải bài thuốc, mà chỉ tạo thêm áp lực.
Hy vọng với TPP, các thể chế sẽ được cải cách để thúc đẩy khu vực tư nhân phát triển. Nếu bị khinh bỉ, bạc đãi, đánh đập, công nhân phải có quyền chống lại các hành vi đó để bảo vệ nhân phẩm của mình. Quản trị tập đoàn kinh tế quốc gia cũng chưa minh bạch.
Dùng tài sản quốc gia để đầu tư kinh doanh mà không kiểm soát được là một rủi ro rất lớn cho nền kinh tế, cho toàn dân, cướp đi nhịp và để lại gánh nợ cho các đời con cháu.
Miếng cơm manh áo của cán bộ công đoàn có khi còn lệ thuộc vào giới chủ, nên rất khó khăn khi chống lại áp lực của giới chủ. 2010.
No comments:
Post a Comment